NATUUR VOOR IEDEREEN!

Natuur in de stad is vanzelfsprekend. Er zijn veel voordelen aan verbonden. De aanwezigheid van groen speelt bijvoorbeeld een belangrijke rol in levenskwaliteit, welzijn, ontmoetingen en zintuiglijke ontdekkingen. De natuur zou ook een positieve invloed hebben op de gezondheid en het concentratievermogen, en zou sociale integratie bevorderen. Het biedt bovendien ook een kans om jong en oud te sensibiliseren voor de bescherming van de biodiversiteit. Er zijn echter nog steeds veel mensen voor wie toegang tot de natuur geen evidentie is: slechtzienden, personen met beperkte mobiliteit of een handicap, ouderen... Gelukkig duiken er sinds enkele jaren in Brussel en elders steeds meer projecten op om iedereen te laten genieten van de voordelen van de natuur. Op deze en volgende pagina’s ontdek je er een aantal.

ONGEZIEN

MOBIELE DROGE TOILETTEN,  TOEGANKELIJK VOOR IEDEREEN!

INSOLITE

Maak kennis met AdMoSe, een milieuvriendelijk en toegankelijk toilet waar we nog veel van gaan horen. AdMoSe werd ontwikkeld door het team van ‘Nature pour tous’ en staat voor Ad(apté), Mo(bile) en Se(c). Het is een ecologisch toilet dat eenvoudig toegankelijk is voor personen met beperkte mobiliteit. Het is ecologisch in die zin dat het een droog, niet-chemisch toilet met houtsnippers en zonverlichting is. Bovendien is het toegankelijk voor iedereen: voor mensen met een handicap, maar ook voor ouders met kinderwagens. Tot slot is het mobiel en eenvoudig te verplaatsen naar waar dan ook en door wie dan ook. Het toilet werd voor het eerst gebruikt in oktober tijdens de Dag van het Zoniënwoud en werd unaniem geprezen, zowel het toilet als de wastafel. Het team werkt nog aan de verdere verbetering ervan en bekijkt de mogelijkheden voor een urinoir en een luiertafel.


VERGROENINGVAN ONS LEVENSKADER

Mensen met een handicap zijn niet de enigen die moeilijk toegang hebben tot de natuur. Het geldt ook voor kansarme bevolkingsgroepen. Brussel mag dan de groenste hoofdstad van Europa zijn, de inwoners van sommige dichtbevolkte en achtergestelde buurten vinden niet altijd groen in de buurt. Nochtans zijn publieke groene ruimten voor hen vaak de enige mogelijkheid om van de natuur te genieten, omdat ze vaak geen eigen tuin hebben. Daarnaast zijn er nog andere hinderpalen. Mensen die in moeilijke omstandigheden leven, hebben andere zorgen dan hun vrijetijdsbesteding. Waar vind je de tijd om naar het bos te gaan als je vooral bezig bent met overleven? Daarom ontstaan er heel wat initiatieven om de natuur terug naar de stad te brengen en iedereen er toegang toe te geven. Zo is vergroening een essentieel onderdeel geworden van elk stadsvernieuwingsproject in de hoofdstad.

DÉCOUVERTE


MINI-INTERVIEW

NATUUR VOOR IEDEREEN MET NATAGORA

Iedereen toegang geven tot de natuur is meer dan een slogan voor Natagora. Met haar project ‘Nature pour tous’ wil de vereniging de toegang tot de natuur vergemakkelijken voor een zo breed mogelijk publiek: mensen met een lichamelijke, zintuiglijke of mentale handicap, schoolverlaters, delinquenten... “We merkten dat onze activiteiten vooral mensen zonder handicap en eerder kansrijke mensen aantrokken en we wilden ons openstellen voor minder bevoorrechte mensen.” Maar daarvoor moesten eerst enkele hindernissen worden aangepakt. “We moesten onze activiteiten herbekijken en nieuwe, geschiktere instrumenten vinden. Bij de gidsen was er ook wat ongerustheid, omdat zij het niet gewend waren om een ander publiek te ontvangen. Achteraf bleek echter dat er een enorme vraag is naar dit soort activiteiten.” De nieuwe evenementen bieden heel wat concrete voordelen. “Veel deelnemers vinden er een vorm van rust. Anderen vinden het vooral fijn om een omgeving te ontdekken die ze niet goed kennen. En de begeleiders leren deze mensen op een heel andere manier kennen en ontdekken al hun rijkdom.”

DÉCOUVERTE


FAUNA & FLORA

DE VOORN, APRILVIS

Het is april en dus is het paarseizoen van de voorn begonnen. De vrouwtjes van deze zeer vruchtbare vis kunnen tot driehonderdduizend eitjes tegelijk leggen! De pootvisjes die uit deze eitjes komen, leven in grote groepen om zich tegen roofdieren te beschermen. Eens volwassen kunnen ze 10 tot 30 cm groot worden en 100 tot 200 g wegen. De voorn is een vaak voorkomende vis in onze rivieren en vijvers. Hij is bestand tegen verschillende soorten verontreiniging en hoewel hij de voorkeur geeft aan vrij diep water kan hij ook leven in sloten van slechts 20 cm diep. In het Frans gebruikt men de uitdrukking ‘frais comme un gardon’ (letterlijk ‘fris als een voorn’) om te zeggen dat iemand in topvorm is. Deze uitdrukking stamt uit de tijd toen de vis nog vaak werd gegeten omdat hij langer houdbaar was dan andere eetbare vissen.

STEEDS BETER TOEGANKELIJKE  GROENE RUIMTEN

In Brussel zijn nu zeven parken toegankelijk voor personen met beperkte mobiliteit (PBM), waaronder het Pedepark, het Koning Boudewijnpark en het Scheutbos. Er werden enkele paden verbreed, verstevigd en de hellingen werden vlakker gemaakt. De parkwachters werden ook opgeleid om dit publiek te ontvangen en sommige faciliteiten, zoals de toiletten, zijn aangepast voor personen met beperkte mobiliteit. Langs sommige routes werden ook communicatie-instrumenten geïnstalleerd om de interactie met de omgeving aan te moedigen. In het Koning Boudewijnpark en het Pedepark is er voor slechtzienden signalisatie op de grond die hen naar informatiepanelen in braille leidt.

OP ONTDEKKING

JOËLETTE, BECASINE EN HIPPOCAMPE

Mensen met en zonder handicap die samen naar het geburl van herten gaan luisteren, grotten gaan bezoeken, een natuurwandeling maken: het zou niet mogelijk zijn zonder Joëlette, Becasine of Hippocampe. Achter deze toffe namen schuilen enkele ingenieuze hulpmiddelen waardoor mensen met een beperkte mobiliteit bijna overal naartoe kunnen! De Joëlette is een rolstoel op één wiel waarmee elke persoon met een handicap op trektocht kan in de natuur. De Becasine is iets gelijkaardigs, maar heeft twee wielen, voor meer stabiliteit. De Hippo- campe met zijn brede offroad voorwiel overwint obstakels, modder en zelfs water!

OP ONTDEKKING

TRENDY

WAT MEER GROEN TUSSEN HET GRIJS

In sommige Brusselse wijken is er een schrijnend gebrek aan groene ruimten, plaatsen waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en in gesprek kunnen gaan. Om deze vorm van sociaal onrecht te bestrijden, werd onder meer het Dauwpark in Anderlecht aangelegd. Deze site was vroeger een verwaarloosd terrein van 7.000 m². Leefmilieu Brussel richtte het terrein opnieuw in via een participatief project met de omwonenden. Op vraag van de bevolking bestaat het park uit verschillende zones die zijn voorbehouden voor specifieke activiteiten: een sportterrein, speeltuinen, een met gras begroeid heuveltje, een meer groene tuin waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, en onderling met elkaar verbonden wegen met tal van zitbanken. Om het groene karakter van het park te versterken, zijn er hagen en bomen geplant. Begin 2000 was het Dauwpark klaar en sindsdien heeft het de sociale samenhang in de wijk versterkt.

TRENDY

INTERGENERATIONELE SFEER

Een andere groep van mensen die niet zomaar toegang hebben tot de natuur zijn bewoners van rusthuizen en opvang- en verzorgingscentra. Vandaar het idee om de natuur naar hen te brengen, zoals in het Tillensblok in Vorst. Deze collectieve moestuin wil opnieuw een sociale dynamiek creëren: een plek waar alle bewoners van de wijk, zonder uitzondering, in een gezellige sfeer met elkaar kunnen praten. Zo werd er een intergenerationeel project opgezet. Leerlingen van de naburige school ‘Les 7 Bonniers’ en de bewoners van het rusthuis ‘Val des Roses’ bewerken er samen een perceel, om gesprekken over de generatiegrenzen heen te stimuleren, maar ook om hen te sensibiliseren voor de natuur en hen dingen bij te brengen over het milieu en een evenwichtige voeding.

ACTUA


DE NATUUR  TOEGANKELIJK MAKEN

Op de website van Natuurpunt vind je heel wat informatie om natuurgebieden toegankelijk te maken voor mensen met een handicap. Je leest er onder andere hoe breed de paden en toegangspoortjes zouden moeten zijn, wat de maximale hellingsgraad is, en wat de ideale afmetingen van een picknicktafel zijn.

TOEGANKELIJKHEID: GEEN EXCUSES, ALLEEN OPLOSSINGEN!

Almagic maakt werk van meer toegankelijkheid. Deze Brusselse vzw is zonder twijfel de enige in België die tijdelijke infrastructuren aanbiedt om culturele, vrijetijds-, sport- of natuurevenementen toegankelijker te maken. Zo verhuurt het droge toiletten voor mensen met beperkte mobiliteit, alsook verschillende aangepaste vervoersmiddelen, zoals mountainbikes met vier wielen, Joëlettes en driewieltandems.


STADSTUIN TEGEN SOCIALE UITSLUITING

In Sint-Jans-Molenbeek besloot de vzw La Rue om sociale uitsluiting aan te pakken door een binnentuin van 400 m² om te vormen tot een heuse stadstuin! Het project draagt bij tot een betere sfeer in de wijk. Het stimuleert ontmoetingen tussen bewoners en draagt bij tot duurzame ontwikkeling door jong en oud te sensibiliseren voor de natuur.